1926 ийысе июль тылзе мучаш журналлан илыш шӱлышым пуэн. Лач тунам йоҥгыдо лӱман, ончыклан ӱшаным пуышо «У вий» журнал савыкталтын. Тудын тӱҥ редакторжо семын кушкын толшо прозаик да чолга мер пашаеҥ Сергей Элнет (Краснов Сергей Архипович) ончыкталтын.
1926-1940 ийлаште журналын тӱҥ редакторжо-влак Краснов Сергей Архипович (элнет) (1926), Эшкинин Андрей Карпович (1926-1932), Карпов-Пунчерский Прокопий Карпович (1933-1936), Музуров Иван Михайлович (1938 -1940), Козырев Василий Сергеевич (Элмар) (1940-1941) лийыныт.
У журнал – тиде марий писатель-влакын сылнымут шочшышт. Тудым куштымаште, вияҥден колтымаште ик литераторат ӧрдыжтӧ шоген огыл, кажныже вий шутымо надыржым пыштен. Сергей Чавайн ден Николай Мухин, Владимир Мухин-Сави ден Яков Павлович Майоров-Шкетан, Шабдар Осып ден Олык Ипай, Илья Ломберский ден Яныш Ялкайн, Алексей Эрыкан ден Андрей Эшкинин, Яков Элексейн ден Дим.Орай, Епрем Содорон ден Никандр Лекайн да молат у возымыштым журналеш савыктен шогеныт, серыме усталыкыштым пӱсемден толыныт.
«У вий» журнал прозылан вияҥашыжат сай йӧным ыштен. С.Чавайнын, М.Шкетанын, О.Шабдарын, Я.Ялкайнын, О.Тынышын, И.Ломберскийын, Я.Элексейнын, Дим.Орайын, К.Смирновын да молынат повестьышт, ойлымашышт, очеркышт савыкталт лектыт. Мутлан, Я.Ялкайнын «Андрий Толкын» повестьше журнал гоч шулдырым налеш, писатель М.Шкетанын моктымо ойжым колеш. Шабдар Осып «Ӱдырамаш корно» романжын икымше книгажым савыкта, марий ӱдырамашын вашталтын, уэм толмыжым кумдан сӱретла.
Журналын полшымыж дене сылнымутым лончылымо паша вияҥаш тӱҥалеш. Шабдар Осыпын «Империализм саман жапысе марий литература» иктешлыме лӱм дене кум статьяже савыкталтын. Мутлан, «Марий литература историй проблема-влак» статьяштыже марий сылнымутын вияҥ толмо йыжыҥлажым ончыктымо. «Марий литературын шочаш тӱҥалмыже» вес лончылымо пашаштыже ятыр у туто мутым каласыме. «Сергей Григорьевич Чавайн» кумшо шымлымаште кугу поэтын тӱҥалтыш жапысе мурсаскажын ойыртемжым рашемдыме. Шабдар Осыпын «Марий поэзий ден поэт-влак нерген» статьяштыжат ятыр кӱлешан ойым каласыме.
В.Мухинын, Я.Ялкайнын ятыр шымлымышт пайдале улыт, шуко йодышым у семын рашемдат.
Кумлымшо ийла кыдалне шымлыме пашашке рвезе вий ушна. А.Асылбаев М.Шкетанын сылнымутшым шымлаш пижеш. Ф.Казанцев С.Чавайнын творчествыжым лончылаш тӱҥалеш. С.Байбулатов О.Шабдарын прозыж нерген шымлымашым воза.
Жап эртыме семын журналат лӱмжым вашталтен толын. Тыге 1938-1941 ийлаште «Пиалан илыш» лӱм дене савыкталтын.
Кучылтмо литератур:
Иванов И.С. «Ончыко» журнал – марий сылнымутын вӱршерже / Ончыко.– 2006.– №7.– С. 6-16.
Зайниев Г.З. Время. Жизнь. Литература : посвящается 80-летию Союза писателей Республики Марий Эл : [7+] / Г.З.Зайниев. – Йошкар-Ола : [б. и.], 2014. – 308 с.
Материалым краеведчений литератур отделын библиотекарьже А. В. Иванова ямдылен
