Пагалыме лудшына-влак!
2026 ийыште «Ончыко» журнал курымаш лӱмгечыжым палемда. С. Г. Чавайн лӱмеш калыкле книгагудо шке сайтыштыже «Ончыко» журналлан – 100 ий» лӱман у рубрикым почеш. Тиде рубрикыште ме лудшо-влакым журналын историйже да вияҥ толмо корныж дене палдараш тӱҥалына. Кажне тылзын журнал гычын шкешотан исторический факт, эртыше ийласе шуэн вашлиялтше статья, заметке да фото-влакым савыктена.
Оҥай историй-влакым эскерыза!
«Ончыко» журнал – марий йылме дене возымо сылнымут да мер-политик журнал. Тиде савыктыш кызытсе сылнымут пашам, марий калыкын историйжым, мер да тӱвыра йодыш-влакым авалта. Журналыште марий автор-влакын поэзий, прозо да драме произведенийышт, лӱмлӧ тӱвыра пашаеҥ-влакын шарнымашышт, марий шанчызе-влакын пашашт да композитор-влакын мурышт печатлалтыт.
«Ончыко» журналын эртыме корныжо тӱрлӧ шӧрынан лийын. 1926 ий 31 июльышто «Йошкар кече» газет олмеш «У вий» лӱман журнал лектын. Журналлан негызым Сергей Элнет, Яков Майоров-Шкетан, Пётр Ланов, Савинов Эчан пыштеныт. Икымше савыктыш улыжат коло лаштыкан лийын. Тушко М. Шкетанын «Анукын титакше», Э. Савиновын «Осал койыш» ойлымашышт, Н. Мухинын «Лӱддэ ончык», П. Лановын «Тунэмаш кайышын мурыжо» да С. Элнетын «Олык муро» почеламутышт, тыгак икмыняр калык муро пуреныт.
1938 ийыште журнал «Пиалан илыш» альманахыш савырнен. Кугу Ачамланде сар жапыште савыктыш «Родина верч» (1942) лӱмым налын, 1946 ийыште «Марий альманахыш» маналташ тӱҥалын, а 1949 ийыште тудо уэш «Пиалан илыш» лӱм деке пӧртылын. 1954 ий гыч журнал «Ончыко» лӱм дене савыкталтеш.
Тӱрлӧ ийлаште журналым Миклай Казаков, Семен Николаев, Валентин Колумб, Александр Юзыкайн, Осмин Йыван, Анатолий Тимиркаев да молат вуйлатеныт. Кызыт «Ончыко» журналын тӱҥ редакторжо поэт Игорь Геннадьевич Попов.
«У вий», «Родина верч», «Пиалан илыш», «Ончыко» журнал-влак С. Г. Чавайн лӱмеш калыкле книгагудышто аралалтыт, электрон копийыштым книгагудын сайтыштыже «Материалы к корпусу марийского языка» ужашыште муаш лиеш.
