Шергакан йолташ-влак, ме таче тендам «Вувер тоя» лӱман модыш дене палдарена.
Тиде модыш чодыра тӱрыштӧ, чодыра аланыште эртаралтеш. Ожнырак йоча-влак имне кӱтымаште модыныт. Ты сӱретым И. Одар «Таргылтыш» ойлымашыштыже моткоч устан сӱретлен. Садлан модышын кузе вияҥмыжым тыште огына умылтаре, ойлымаш гыч ужашым гына пуэна. Тудым лудын лекмек, кузе модаш – чыла рашемеш.
«Чыланат тул йыр погынат. Малаш верым ыштеныт. Иктынат омо ок шу. Сапан чытен ыш керт, тӧрштен кынелят, кычкырале:
– Айдыза, вувер тоя ден модына!
– Эй, кынелза, модаш гын, модаш!
– Ондрий, потам ямдыле.
– Кӧлан кычалаш, шывагам кучена.
Шывага тоя олмеш Сапан потам руден. Шывагам кучымек, кычалаш Миклайлан логалын. Вувер тоя тулышто йӱлен шӱяҥын. Метрий налешат, кожер гоч кудалтен колта. Чолгыжшо тоя йыл-йол койын камвозеш. Миклай тоя почеш куржеш. Молышт куш лиеш, тушко шылын пытат. Опанас – омарта шеҥгелне, Васлий – арама лоҥгаште, Осып – кож йымалне… Иктат кодын огыл. Чыланат шып. Тул пудештме, карш чаргыжме да оҥгыр йӱк веле шокта.
Миклай тоям муын. Тул воктеке конден пышта. Йолташ-влакшым кычалаш тӱҥалеш. Мӱндыркак кораҥаш ок тошт: уке гын, тоятымат руалтат… Пундыш шеҥгелне Опанасым ужеш.
– Опанас, лек, пундыш шеҥгелне улат! – манын, содоррак миен, тояжым пералта.
Опанас лектеш.
Молыштымат кычал муэш. Ик Ондрий гына кодын. Ондрий мӱндырнат огыл, кож вуйыш кӱзен шинчын. Опанас пеш кычалеш. Кож шеҥгекат, арама лоҥгашкат миен тольо… Уке. Пундыш шеҥгек гына ончалаш кодын. Тушкыла ятыр кораҥеш. «Ынде тояжым шолыштамак» манын, Ондрий кож вуй гыч шыдыр-шодыр вола. Пеш талын куржеш, кенета оргаж ораш шӱртнен камвозеш..
Миклай ужылалта. «Ондрий, накас!» – манын, вувер тоям пералта.
Чаланат погынат.
– Ынде кӧлан каяш? Миклай, кӧм ончыч ужынат?
– Опанасым, Опанас, айда шикшалт!
Нойымешкышт модыт. Куш гына огыт шыл: кож вует, кож йымалет, арама лоҥгат, пундыш лакет – чыла вереат шуыт. Куржталмаште тӱрлыжат лийман. Миклайын йолаш кудашалтын, Опанасын мӱшкыр рожын, Васлийын пел йолжо рудылтын, Лайдемыр куткышуэш верештын: уло могыр йӱла гына!
Модын чарненыт. Чыланат тул йыр шӱлен шинчат. Изишак каналтат».
Модса йолташда-влак дене, ешда дене пырля модса!
Вниманию читателей представляем список литературы по представленной теме из фонда Национальной библиотеки имени С. Г. Чавайна:
1. Китиков, А. Е. Марий калык модыш / А. Е. Китиков. – Йошкар-Ола, 1990. – 60 с.
2. Марий калык модыш-влак = [Марийские народные игры] / С. Д. Архипова ямдылен. – Йошкар-Ола, 2012. – 111 с.
3. Марий калык ойпого : хрестоматий / В. Т. Михайлов ямд. – Йошкар-Ола, 2011. – 358 с.
4. Марийские народные игры / составитель Архипова Светлана Дмитриевна. – Йошкар-Ола, 2020. – 119 с. : ил.
5. Михайлов, В. Т. Марий калык ойпого = [Устное народное творчество мари] : туныктымо пособий = [учебное пособие] / В. Т. Михайлов. – Йошкар-Ола, 2012. – 310 с.
6. Петухова А. Н. Детский фольклор народа мари / А. Н. Петухова. – Йошкар-Ола, 2004. – 288 с.
Картинка взята из книги: Сказки народа мари.
Материал подготовила Миниахметова Л. И., ведущий библиотекарь отдела социально-экономической литературы
